Verduurzamen én voldoen aan de wet? Wat elke ondernemer moet weten over green compliance
Wetgeving met betrekking tot duurzaamheid verandert sneller dan veel ondernemers kunnen bijhouden. Nieuwe verplichtingen doen hun intrede, bestaande regels worden aangescherpt en onder invloed van geopolitieke ontwikkelingen worden wetten soms zelfs halverwege het traject herschreven. Voor veel bedrijven voelt het alsof ze op een rijdende trein moeten springen. Waar rijdt die trein naartoe en hoe zorg je dat je niet uit de bocht vliegt?
In de eerste aflevering van CircuLean Talks ga ik in gesprek met Katelijn Ramakers, oprichter van Green Compliance. Met meer dan twintig jaar ervaring in internationale regulatory compliance heeft zij talloze bedrijven geholpen inzicht te krijgen in wat wetgeving werkelijk vraagt. Zij zag daarbij hoe landen wereldwijd op heel verschillende manieren omgaan met duurzaamheid en productverantwoordelijkheid.
Daarom spreek ik haar over de regels en vooral over wat daarachter schuilgaat. Wie green compliance begrijpt, kijkt verder dan afkortingen en letterlijke wetsartikelen. Wetgeving draait uiteindelijk om veiligheid, verantwoordelijkheid en collectieve vooruitgang.
Eerste confrontatie met wetgeving
Veel bedrijven ontdekken pas dat er relevante wetgeving bestaat wanneer er vragen uit de keten komen. Een klant wil bewijs dat een product veilig is. Een distributeur vraagt om informatie over materialen of verpakking. Een grote afnemer stuurt een duurzaamheidsvragenlijst.
“Kleine bedrijven realiseren zich soms pas dat er überhaupt wetgeving bestaat waar ze aan moeten voldoen, doordat ze vragen krijgen van hun klanten.”
Bij grotere bedrijven speelt een ander vraagstuk. Zij merken dat Europese regels niet overal hetzelfde worden toegepast. Waar Nederland pragmatischer kan zijn, handhaven Oost-Europese landen vaak strenger. Dat maakt internationale groei complexer dan verwacht.
De basis van green compliance is productveiligheid
Green compliance begint niet bij rapportageverplichtingen of duurzaamheidsthema’s, maar bij productveiligheid.
“Het bedrijf dat een product op de markt brengt is verantwoordelijk voor de veiligheid en het veilige gebruik van dat product.”
Dat principe vormt de kern van Europese productwetgeving. Wie dit niet op orde heeft, loopt risico op interventies van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit en kan bij incidenten geconfronteerd worden met reputatie- en aansprakelijkheidsrisico’s.
Pas wanneer de basis op orde is, kun je kijken naar aanvullende regels rondom duurzaamheid, ketentransparantie of rapportages. Voor ondernemers betekent dit dat compliance begint bij het product zelf en de manier waarop het is ontworpen, gedocumenteerd en wordt gebruikt.
Welke wetgeving is voor jouw bedrijf relevant?
Als de productveiligheid op orde is, komt de vraag die ondernemers het meest bezighoudt: welke (duurzaamheids-)wetgeving geldt voor mij? Het antwoord is afhankelijk van de bedrijfsvoering.
“Ik kijk altijd naar welke producten je op de markt brengt, in welke landen en hoe je processen eruitzien. Dan kan je bepalen welke wetgeving van toepassing is.”
Het gaat dus om focus. Wat voor een industrieel producent relevant is, kan voor een handelsbedrijf veel minder zwaar wegen. Wat een bedrijf in Nederland moet doen, kan anders zijn dan wat nodig is wanneer je verkoopt in Duitsland of Frankrijk. Je creëert overzicht door de analyse te beginnen bij het product, de markt en de keten.
Waarom Europese wetgeving soms zo complex voelt?
Europese wetgeving is niet voor iedereen zo helder. Ondernemers merken bijvoorbeeld dat handhaving in Duitsland strikter is dan in Nederland. Of dat Oost-Europese landen veel formeler omgaan met de naleving.
Dit komt door de manier waarop Europese wetgeving is opgebouwd. Jarenlang introduceerde de Europese Unie vooral richtlijnen. Die moesten door lidstaten zelf worden omgezet naar lokale wetgeving. Daardoor ontstond variatie tussen landen.
“Kleine bedrijven realiseren zich soms pas dat er überhaupt wetgeving bestaat waar ze aan moeten voldoen, doordat ze vragen krijgen van hun klanten.”
De EU wil die verschillen verminderen en kiest steeds vaker voor verordeningen die direct gelden in alle lidstaten. De nieuwe Packaging and Packaging Waste Regulation is daar een voorbeeld van. Voor ondernemers betekent dit dat regels zichtbaarder en uniformer worden, maar veranderingen zijn ook meteen merkbaar.
De impact van de European Green Deal op producten, productie en ketens
De European Green Deal is een van de grootste drijvende krachten achter veranderingen in wetgeving. Het pakket gaat veel verder dan klimaat alleen. Het richt zich op de volledige levenscyclus van producten.
“Er is gekeken naar alles rondom bedrijfsvoering. Van hoe je een product ontwikkelt tot hoe je het produceert, verpakt en hoe je keten eruitziet.”
Dat betekent dat ondernemers te maken krijgen met regels over:
Materiaalsamenstellingen
Hergebruik en recyclebaarheid
Energiegebruik en uitstoot
Verpakking en afval
Transport en logistiek
Ketentransparantie en rapportage
Veel bedrijven merken dit al, doordat klanten steeds vaker informatie opvragen. "Een heleboel bedrijven krijgen nu steeds meer vragen vanuit de ketenopdracht die in duurzaamheid ligt.”
Wetgeving die verandert terwijl jij er al mee bezig bent
Een actueel punt uit het gesprek gaat over de omnibus, een verzamelwijziging die door de EU werd ingezet om bepaalde verplichtingen te verlichten. Dit raakte onder andere de CSRD, CSDDD en CBAM.
“Die omnibus heeft geleid tot een sterke vereenvoudiging van onder andere de CSRD. Minder bedrijven vallen er nu onder.”
Voor ondernemers die al volop bezig zijn met voorbereidingen, is dit frustrerend. Toch laat het iets zien dat essentieel is voor green compliance: wetgeving kan bewegen, maar het doel blijft gelijk. Europa wil verduurzamen. De route kan soms veranderen, maar de richting blijft dezelfde.
Voor bedrijven betekent dit dat ze minder afhankelijk zouden moeten zijn van exacte deadlines en meer van strategische keuzes.
Green compliancy in je bedrijf
Als je de wetgeving dan hebt uitgezocht en omarmt, is het nog een kwestie van naleving. En dat is nooit een eenmansactie.
“Wat binnen kleine bedrijven vaak niet werkt, is als één iemand in het management verantwoordelijk is die losstaat van activiteiten. Dan snapt niemand waarom het moet.”
Compliance werkt alleen wanneer het ingebed is in processen. Dat betekent: nadenken over naleving vanaf het begin, bijvoorbeeld bij productontwikkeling, verpakking of het betreden van een nieuwe markt.
Ook cultuur speelt een rol. Medewerkers moeten begrijpen waarom iets moet gebeuren. Als je mensen betrekt bij het doel achter de regel, nemen ze verantwoordelijkheid en blijft naleving vanzelf op niveau.
Grip houden op de wetgeving
Je wilt als ondernemer grip houden op alle (wijzigende) wetgeving, maar waar haal je de tijd vandaan? Gelukkig hoeven ondernemers de wetgeving niet volledig zelf te volgen.
“Wat je vaak ziet is dat bedrijfsverenigingen mensen in dienst hebben die de wetgeving goed in de gaten houden en bedrijven informeren over veranderingen. Dat zou ik absoluut adviseren.”
Daarnaast is de NVWA een belangrijke bron. Hun informatie per productcategorie helpt bedrijven snel inzicht te krijgen.
Green compliance als strategisch voordeel
Katelijn sluit af met een advies:
“Raak vooral niet in paniek. Laat je niet gek maken door de veranderingen. Bepaal waar je als bedrijf voor wil staan en maak die impact goed en veilig.”
Green compliance gaat niet alleen over voldoen aan regels. Het gaat over betrouwbaarheid, innovatiekracht en toekomstbestendigheid. Bedrijven die vandaag investeren in veiligheid, transparantie en duurzame bedrijfsvoering, bouwen aan een sterker merk en een veerkrachtige organisatie.
Wie green compliance ziet als strategisch fundament, blijft niet alleen compliant, maar ook aantrekkelijker voor klanten, werknemers en partners.
